Somali Limanlar ve Deniz Ulaştırma Bakanı Abdülkadir Muhammed Nur, siyasette yer almak isteyenlerin artık savaş değil, sandık yolunu seçmesi gerektiğini belirterek, Somali’nin geleceğinin halkın vereceği kararlarla şekilleneceği bir sisteme geçmek istediklerini söyledi.
Nur, Siyaset, İktisat ve Toplum Araştırmaları Vakfı’nda (SETA) düzenlenen Türkiye-Somali alakaları ve bölgesel gelişmelerin değerlendirildiği toplantıya katıldı.
Burada konuşan Işık, memleketler arası toplumun Somali’deki varlığına dikkati çekerek, “Ama Türkiye üzere çok boyutlu, Somali’nin kalkınmasıyla ilgili bu mevzuda yardımcı olan hiç kimse yoktu.” dedi.
Nur, bunun Somali ile Türkiye ortasındaki münasebetlerin daha da güçlenmesine katkı sağladığını belirterek, Çağrı Bey Sondaj Gemisi’nin Somali’ye gelmesiyle halkın, iktisat ve balıkçılık alanındaki zorlukların aşılacağına inandığını tabir etti.
Somali’de seçim sisteminde “bir kişi bir oy” modeline geçiş sürecine ait değerlendirmelerde bulunan Işık, ülkede 275 milletvekili bulunduğunu belirterek, geçmişte uygulanan 4,5 (dört buçuk) kabile temelli dolaylı seçim sisteminde kabile başkanlarının kendi ortalarından milletvekillerini belirlediğini, halkın ise seçim sürecine direkt katılmadığını söyledi.
Nur, bu milletvekillerinin de cumhurbaşkanını seçtiğini ve cumhurbaşkanının da başbakanı seçtiğini aktararak, bu sistemde 2016’da bir değişiklik yapıldığını, kabileden 51 kişinin bir ortaya gelerek milletvekili seçmesi kararının alındığını ve 2022’de bu sayının 101’e yükseltildiğini vurguladı.
Somali halkının terörle çaba ettiğini hatırlatan Işık, halkın siyasete katılabilmesi ve kelam hakkına sahip olabilmesi için bu türlü bir sistem oluşturduklarını söz etti.
“Bazı ülkeler Somali’yi makus göstermek için dezenformasyona yöneliyor”
Somali’ye yönelik medyada dezenformasyon yapıldığını aktaran Parıltı, “Bazı ülkeler bu bahislerde yani Somali’yi makûs göstermek için dezenformasyon yapılmasına para ödüyorlar.” sözünü kullandı.
Nur, ülkede ticaret ve güvenlik alanlarında yaşanan olumlu gelişmeleri dünyaya yansıtmaları gerektiğini belirterek, “Güvenlikle ilgili büyük bir değişim var. ve bu mevzuda çok müspet olan şeylere bir şey söylemiyorlar. Lakin küçük bir negatiflik olduğunda büyütüyorlar.” dedi.
Somali’deki sondajlar
Somali açıklarında deniz sondajı konusunda Batılı firmalarla anlaştıklarını fakat hiçbir şey yapmadıklarını söyleyen Işık, Türkiye ile mutabakatın açık denizde 3 blokla yapıldığını anımsattı.
Oruç Reis ile Çağrı Bey gemilerinin Somali açıklarında faaliyetlerini sürdürdüğünü belirten Işık, Türkiye’nin gemilerin güvenliğini sağladığını, ülkeye teknoloji taşıdığını ve yatırım yaptığını bildirdi.
Türkiye’nin Somali’deki faaliyetlerine ait vakit zaman “sömürmeye geldi” tarafında savlar ortaya atıldığını hatırlatan Işık, Türk yatırımlarının sadece Somali’ye değil, tüm Doğu Afrika bölgesine yarar sağlayacağını vurguladı.
Nur, Türkiye’nin Somali açıklarında çıkarılacak petrolden sırf yüzde 5 hisse verdiği tarafındaki argümanların dezenformasyon olduğunu belirtti.
Anlaşmaya ilgi duyan ve güç alanında uzman bireyleri davet ederek bu argümanların ne kadar mesnetsiz olduğunu anlattıklarını kaydeden Parıltı, buna karşın gerçek bilginin kamuoyuna ulaştırılması konusunda daha fazla efor gösterilmesi gerektiğini lisana getirdi.
“Yeni seçim sistemine karşı çıkanlar birtakım devletlerden takviye alıyor”
Nur, “bir kişi bir oy” sistemiyle kabilelerinin de birbiriyle savaşmasını önlediklerine dikkati çekerek, “Geleceği öngörmeyen birtakım siyasetçiler, karşı çıkıyor. Onlar da birtakım devletlerden takviye alıyorlar.” dedi.
Mogadişu’da belediye seçimlerinin rastgele bir güvenlik sorunu yaşanmadan tamamlandığını hatırlatan Işık, ülkede bölgesel seçim sürecine geçildiğini ve milletvekillerinin de önderleri seçtiğini söyledi.
Nur, Mogadişu’da iki muhalif başkanın yanlarındaki birkaç düzine silahlı şahısla birtakım uygunsuz teşebbüslerde bulunduğunu belirterek, bu imgelerin birtakım medya kuruluşlarınca “Somali’de kaos var” algısı oluşturacak formda servis edildiğini söz etti.
Söz konusu bireylerin kısa müddette meskenlerine gönderildiğini ve rastgele bir sorun yaşanmadığını lisana getiren Işık, Somali halkının ne istediğini bildiğini, kendisini inançta hissettiğini ve sokağa çıkan bu kümelere takviye vermediğini kaydetti.
Nur, siyasette yer almak isteyenlerin artık “savaş değil, sandık yolunu tercih etmesi” gerektiğini vurgulayarak, Somali’nin geleceğinin halkın vereceği kararlarla şekilleneceği bir sisteme geçmek istediklerini söyledi.
Bunun kolay olmadığını bildiklerini söz eden Parıltı, kelam konusu modeli denediklerini ve uygulanabilir bir sistem olarak gördüklerini belirtti.
Bakan Ziya’dan bağlantısallık vurgusu
Ticaret alanında direkt ulaşım çizgisi kullanımının suratı da artırdığına işaret eden Işık, bakanlık misyonunu yürütmeye başladığından bu yana bağlantısallık konusunu her toplantıda ele aldıklarını söyledi.
Nur, bağlantısallık konusunda deniz ulaşımının değerli olduğuna dikkati çekerek, evvelce Türkiye-Somali ortasında çeşitli ülkeler üzerinden gerçekleşen ticari ulaşımın 60 gün sürdüğünü lakin direkt kargo sınırının devreye girmesiyle bunun 25-30 güne düştüğünü aktardı.
Türkiye’den Somali’ye gönderilen ticari eserlerin artık öbür limanlar üzerinden transit taşınmasına gerek kalmayacağını vurgulayan Işık, artan talep nedeniyle iki ülke ortasındaki ticari seferlerin sayısının da yükselmeye başladığını belirtti.
Nur, Şubat 2025’te Eş-Şebab’ın Somali’de hücumlarını ağırlaştırdığı periyotta ülkenin petrol varlığı sorununun kıymetli bir rol oynadığını öne sürerek, sisteme yeni ülkelerin yahut şirketlerin girmesini istemeyen birtakım büyük ülkelerin tesiriyle dezenformasyon kampanyaları yürütüldüğünü savundu.
Terörün araçsallaştırıldığını argüman eden Parıltı, bu sürecin Türkiye’nin takviyesi sayesinde başarısızlıkla sonuçlandığını kelamlarına ekledi.
